انتصاب یا انتخاب از دیدگاه امام خمینی

توضیح

‏مسئله انتصابی یا انتخابی بودن ولایت فقیه، مدتی است که در صدر مباحث اندیشۀ سیاسی اسلام معاصر قرار دارد و معتقدان ولایت فقیه را به دو طیفِ بزرگِ انتصابی و انتخابی تقسیم کرده است. البته در این میان مسائل سیاسی و جناحی را نباید از نظر دور داشت که در بعضی از موارد باعث دور شدن استدلال های طرفین از شیوۀ رایج فقهی شده و رنگ سیاسی به خود گرفته است؛ به گونه ای که در ذهن ناظرِ بی طرف این معنا را تداعی می کند که افراد در آغاز، گرایشِ سیاسی خود را انتخاب می کنند و سپس متناسب با آن به یکی از دو مبنای انتصاب یا انتخاب رو می آورند.‏

‏‏بحث انتصاب و انتخاب نه یک بحث علمیِ صرف، بلکه بحثی علمی است که نتایج و پی آمدهای فراوانی دارد، به گونه ای که شاید بتوان گفت در حوزۀ اندیشۀ سیاسی شیعی و هنگام تشکیل حکومت به رهبری فقها، هیچ بحثی از جهت اهمیّت و آثار عملی به پایۀ آن نمی رسد، به عنوان مثال بعضی از پی آمدهای گزینش یکی از آن دو را می توان در مواردی، هم چون نحوۀ گزینش رهبر، چگونگی ارتباط رهبرِ فقیه با دیگر فقیهان، مدت ولایت، گستره ولایت، مسئولیت یا عدم مسئولیت ولیّ فقیه در برابر مردم، ماهیت عصیان یا اطاعت امر رهبری و نقش مردم در حکومت جست و جو کرد.