عدالت در بوستان سعدی

توضیح

«بالعدل قامت السموات و الأرض»(13) اکنون باید بررسی کرد که سعدی در بوستان درباره«عدل»چه گفته است؟ نخستین باب از ابواب ده‌گانه * بوستان، باب عدل است 11 و خود نیز اشاره کرده است: یکی باب عدل است و تدبیر و رای نگهبانی خلق و ترس خدای بوستان ص 6 ب 107 12 (*)می‌دانیم که سعدی خود ابواب بوستان را به ده باب منقسم ساخته و در قطعه سوم از مقدمه بوستان گفته است: چو این کاخ دولت بپرداختم بر او ده در از تربیت ساختم بوستان ص 6 ب 106 چاپ دکتر یوسفی (11)-و شاید در تقدم باب عدل بر دیگر ابواب، سعدی از آیه 90 سوره‌نحل-16-پیروی کرده که خدا گفته است:«ان الله یأمر بالعدل و الاحسان و ایتاء ذی القربی و ینهی عن الفحشاء و المنکر و البغی یعظکم لعلکم تذکرون» که جامع‌ترین برنامه اجتماعی را خدا در این آیه بیان کرده و به قول ابی السعود(14)متوفی به سال 951 هجری در تفسیرش: «هی اجمع آیة فی القرآن للخیر و الشر و لولم یکن فیه غیر هذه الآیة الکریمة لکفت فی کونه تبیانا لکل شیئ و هدی»زیرا در این آیه، سه اصل که جنبه مثبت دارد یعنی: عدل و احسان و بخشش به نزدیکان را، خدا دستور داده است، آن هم با فعل مضارع«یامر»که به قول نویسنده تفسیر ابی السعود«لافادة التجدد و الاستمرار»تا که بفهماند، جامعه انسانی نمی‌تواند از قانون حاکم شمول عدل برکنار باشد؛زیرا عدل به معنای واقعی یعنی هر چیزی در جای خود باشد.
واژه های کلیدی: عدالت، قرآن، قسط، حق، اسلام، بوستان سعدی.