مروری بر مسائل اجتماعی در تفسیر «المیزان»

توضیح

اتحاد و اختلاف در حیات اجتماعی در تفسیر آیه 213 سوره بقره اشاره به وجود دو نوع اختلاف در زندگی انسان می‌شود؛اختلاف در دین و اختلاف در امر دنیا، که منشأ اولی ظلم، طغیان و منشأ دومی فطرت و غریزه بشری است، و عامل رفع هر دو نوع اختلاف«دین»می‌باشد، زیرا صریح آیه تشریع دین را برای حفظ وحدت اجتماعی معرفی می‌کند:انسان-این موجودی که به حسب فطرتش اجتماعی و تعاونی است-در اولین اجتماعی که تشکیل داد یک امت بود، آن‌گاه همان فطرتش وادارش کرد تا برای اختصاص دادن منافع به خود با یکدیگر اختلاف کنند، از اینجا احتیاج به وضع قوانینی که اختلافات پدیدآمده را برطرف سازد پیدا شد، و این قوانین لباس دین به خود گرفت، و مستلزم بشارت و انذار و ثواب و عقاب شد و برای اصلاح و تکمیلش لازم شد عباداتی در آن تشریع شود، تا مردم از آن راه تهذیب شوند، و به منظور این کار پیامبرانی مبعوث شدند، و رفته‌رفته آن اختلافها در دین راه یافت، و بر سر معارف دین و مبدأ و معادش اختلافات کردند، و در نتیجه به وحدت دینی هم خلل وارد شد، شعبه‌ها و حزبها پیدا شد، و تبع اختلاف در دین اختلافهایی دیگر نیز درگرفت، و این اختلافهای بعد از تشریع دین بجز دشمنی از خود مردم دین‌دار هیچ علت دیگری نداشت، چون دین برای حل اختلافات آمده بود، ولی یک عده از در ظلم و طغیان خود دین را هم با این‌که اصول و معارفش روشن بود و حجت را بر آنان تمام کرد بود مایه اختلاف قرار دادند.
واژه های کلیدی: انسان، المیزان، اسلام، تکامل، جامعه، قرآن، دین.