امکان سنجی معافیت مشابه قصاص مادر در صورت قتل فرزند؛ با تاکید بر رویکردهای فقهی و حقوقی معاصر

توضیح

فرزند کشی از جمله وقایعی است که از زمان های دور تا عصر حاضر در بین جوامع مختلف به وقوع پیوسته است. این رفتار از نظر آموزه های دینی جرم و از گناهان کبیره است. با شکل گیری ایده نظام سازی از طریق فقه بسیاری از خرده نظام ها به مبنای آرای فقهی شکل گرفته اند که نظام حقوقی ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست. در فقه امامیه و اهل سنت و نیز قانون مجازات ایران پدر و جد پدری در صورت قتل فرزند قصاص نمی شوند بر مبنای اقتباس قانون ایران از فقه امامیه حکم عدم قصاص پدر مبتنی بر احادیث فراوانی من جمله هفت روایت صحیحه و معتبره و غیر آنها است که منسوب به پیامبر اکرم ص و اعمه معصومین ع است که ظاهر و عموم آیات قصاص در مورد معافیت قصاص پدر تخصیص زده و فقها بر آن استدلال و اجماع نیز دارند.ادله معافیت قصاص پدر مانع اجرای سایر مجازات ها از قبیل دیه و تعزیر نمی شود و در مقابل مادری که فرزند خود را به قتل رسانده مستحق کیفر قتل می داند.به این ترتیب اگر پدر یا مادری از روی عمد مرتکب قتل فرزند خود شود فارغ از علت آن مطابق قانون مجازات ایران و فقه امامیه حکم یکسانی در مورد آنان صادر نمی شود. بنابر این پرسش مهمی که در این زمینه طرح می شود این است که چرا در این زمینه حکم متفاوتی صادر نمود و آیا این امکان وجود ندارد که مادر نیز همچون پدر معاف از کیفر قصاص نفس باشد. پژوهش حاضر برای حل این مسئله به بررسی فقهی و روایی فقه امامیه و اهل سنت پرداخته و پس از طرح دو دیدگاه موافق و مخالف قصاص مادر معتقد است که می توان مادر را نیز از مجازات قصاص رهایی بخشید.
واژه های کلیدی: قصاص، معافبت، والدین، مادر، رویکردهای فقهی و حقوقی.