بررسی ابعاد حقوقی و جرم شناختی تعدد زوجات در ایران

توضیح

چندزنی یا تعدد زوجات واقعیتی اجتماعی است که ابعاد گوناگون آن میتواند مورد مطالعه و پژوهش قرار گیرد. در پژوهش حاضر مبانی مشروعیت تعدد زوجات، شـرایط و آثـار آن در حقـوق اسلامی بررسی شده است. اگرچه اصل جواز تعـدد زوجـات براسـاس آیـات و روایـات معتبـر و سیره قطعیه متشرعه مورد اجماع واتفاق همه مذاهب اسلامی است، ولی پرسشهای جدی درباره خصوصـیات ایـن حکـم و شـرایط اجـرای آن وجـود دارد. بـه رغـم برخـی دیـدگاه هـا در میـان اندیشمندان اسلامی، اباحه تعدد زوجات به حالت ضرورت و شرایط خاص اجتمـاعی اختصـاص ندارد. رعایت عدالت میان همسران تنها شرط مورد اتفاق در انتخاب چنـدزنی اسـت؛ اگرچـه در مفهوم و مصادیق عدالت، دیدگاه های گوناگونی وجود دارد. اسﻼم برای تعدد زوجات شرایطی مقرر کرده است که این شرایط عبارتند از: شرط عدالت،محدودیت ، تمکن مالی و جنسی مرد، رضایت همسر. قانون مدنی موضوع تعدد زوجات را مستقل و صریح مطرح نکرده است. قانون حمایت خانواده مصوب 1346 پذیرش تعدد زوجات را مشروط اعﻼم کرده بود و عدالت را به همان معنایی که در فقه اسﻼمی و تفسیر آیه سوم سوره نساء است، پذیرفته بود. قانون حمایت خانواده مصوب1353 رضایت همسر اول را پیش بینی نمود و عدالت نسبت به همسر اول را مﻼک اجرای عدالت از سوی مرد قرار داده است. قانون حمایت از خانواده مصوب 1391 درصدد رفع این مشکل، سعی نموده بود، نواقص قوانین سابق و خلأهای قانونی و کاستی های مقررات حقوق خانواده را برطرف نماید. شرع و قانون حمایت از خانواده علیرغم نگاه مردانه در سه دهه اخیر، موارد تحدید کننده ای را در تجویز تعدد زوجات، بیان نموده است. لیکن به نظر می رسد اولاً صرف مشروط کردن ازدواج مجدد به احراز توانایی مالی مرد بدون آثار اجتماعی، روانی و حقوقی آن (همانطور که در ماده 23 لایحه به این شرط اشاره شده بود) تأثیر چندانی در رفع این مشکل نداشته باشد. ثانیا آنچه در زمان حاضر موجب سست شدن و آسیب زدن به بنیان های خانواده شده است، تجویز بی حد و حصر ازدواج موقت است این در حالی است که قانون مذکور صرفاً مصادیق تجدید فراش دائم را تحدید نموده است. در مجموع باید بیان داشت که نگاه قانونگذار به تعدد زوجات در این قانون، هرچند یک گام به جلو بوده است لیکن یک نگاه سطحی و بدون توجه به واقعیت های روز است.
واژه های کلیدی: تعدد زوجات، قوانین حقوقی، قوانین کیفری، پیشگیری - علت شناسی.