تحلیل رابطه بین حق مالکیت خصوصی و حق بر محیط زیست سالم در حقوق ایران

توضیح

از ابتدای مطرح‌شدن توسعه به‌عنوان گفتمان اصلی و جاری در کشورهای توسعه‌یافته، می توان بخش خصوصی را قوی‌ترین عامل در این گفتمان دانست. اما بخش خصوصی فقط در سایه و پناه و با تکیه‌بر حرمت مالکیت خصوصی بوده که توانسته به توسعه جوامع یاری رساند؛ بنابراین تاکنون دولت‌ها سعی داشته‌اند تا با بهره‌گیری از قواعد حقوقی و قوانین جای پای مالکیت خصوصی را در جامعه استحکام بخشند. اما تعارض در جایی رخ می دهد که در جهت حفظ و نگهداری از طبیعت ممکن است به مقرراتی نیاز پیدا شود که مالکیت خصوصی را محدود کند. در این پژوهش سعی خواهد شد به این سؤالات پاسخ داده شود که از منظر کانت به عنوان یکی از بزرگ‌ترین نظریه‌پردازان حقوق طبیعی، حق مالکیت چه ویژگی ها و شرایطی دارد و آیا می‌توان حقوق فرد و بخصوص حق مالکیت شخصی را محدود ساخت؟ از منظر فقهی به عنوان مبنای اصلی اعتبار حقوق ایران، چه رابطه‌ای میان قاعده لا ضرر و حق بر محیط‌زیست سالم وجود دارد؟ در چارچوب فقه و نیز نظریات کانت چه رابطه‌ای میان حق مالکیت خصوصی و حق بر محیط‌زیست سالم وجود دارد؟ فرضیه اصلی این پژوهش آن است که هر دو چارچوب تحلیلی کانتی و فقهی، نهایتاً اعمال محدودیت بر حق مالکیت خصوصی در صورت تخریب محیط زیست را مجاز دانسته و بر آن تاکید دارند. این تحقیق از شیوه توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای برای پاسخ به سوالات مطرح‌شده بهره گرفته و فرضیه اصلی این پژوهش را مورد مداقه قرار خواهد داد.
واژه های کلیدی: حق، مالکیت خصوصی، محیط زیست، منفعت عمومی.