جایزه و احکام آن از منظر فقه اهل بیت علیهم السلام با تاکید بر مسائل مستحدثه آن

توضیح

جایزه یکی از امور ساری و جاری در زندگانی جامعه انسانی است که تعیین احکام آن و مشخص کردن تکلیف مکلفان در این موضوع مانند دیگر موضوعات بر عهده فقیه است. خصوصا در عصر حاضر با پیچیدگی روزافزون در معاملات و رشد سریع فناوری که باعث بروز اشکال جدیدی از ارتباطات مالی شده است و موضوعات بسیاری را پیش روی مکلف و مجتهد قرار می‌دهد که تطبیق عناوین کلی بر این موضوعات و تعیین حکم شرعی آن مستلزم شناخت دقیق‌تر این موضوعات و بررسی عمیق‌تر این عناوین است. در رابطه با جایزه ابتدا باید بررسی شود که آیا از عناوین مطرح در فقه مانند هبه و عطیه و نحله می‌توان تطبیقی کامل به دست آورد تا همان احکام موجود در متون فقهی را منطبق ساخت یا حداقل در أشکالی خاص و جدید نیازمند عنوان‌سازی و تطبیق عناوینی کلی‌تر است. خصوصا در صورت‌هایی مانند اشانتیون، جوایز بانکی، جوایز دریافتی از دول و نهادهای غیرمسلمان و... که نیازمند تأمل بیشتری است. در مباحث یاد شده اصول لفظیه و عملیه در بسیاری موارد قابل استناد بوده و حلیت دریافت جایزه از آن اثبات می‌شود. اما در برخی موارد نیز مانند جایزه از مال حرام یا در مقابل فعل حرام و یا جوایز سلطان و... قول به حرمت قوی‌تر به نظر می‌رسد. بحث دیگر بررسی حکم وضعی دریافت جایزه یعنی ملکیت، یا عدم ملکیت و یا ملکیت متزلزل می‌باشد.
واژه های کلیدی: جایزه، هبه، عتیه، صدقه، نحله، اشانتیون، پورسانت