حدود و موانع استفاده از آثار فکری و معنوی اشخاص در فقه امامیه و مذاهب اسلامی

توضیح

از جمله موضوعات بحث بر انگیز در زمینه مالکیت مساله مالکیت معنوی و فکری و حدود و ثغور استفاده از آنها توسط اشخاص ثالث و ماهیت تملک آنهاست. در این رهگذر این مساله بسیار مهم است که شخص تا چه حد و بر چه اساسی بر آثار معنوی و فکری خود تملک داشته و در صورت استفاده دیگران از آن چه مسئولیت هایی متوجه اشخاص میشود و خسارت ناشی از سرقت آثار معنوی و فکری دیگران چگونه قابل جبران می‌باشد. اثبات مشروعیت مالکیت فکری ؛ ادله ای مانند لاضرر، سیره خردمندان، مذاق شریعت و مقاصد شریعت که با آنها می‌توان مشروعیت مالکیت فکری را اثبات کرد. علاوه بر این، در این مرحله لازم است موانع اعتبار هم مورد توجه و بحث قرار گیرد و به آنها پاسخ داده شود. آن چه از مجموعه ادله می‌توان استنباط کرد اعتبار مالکیت فکری است.در این تحقیق به این مهم از دیدگاه فقه امامیه و نیز اهل سنت پرداخته شده و پرسش اصلی در این زمینه این است که، مبنا و حدود مالکیت فکری و معنوی چیست؟ از طرفی حدود استفاده از مالکیت فکری و معنوی در فقه امامیه و مذاهب اسلامی چه بوده و موانع استفاده از مالکیت فکری و معنوی در فقه امامیه و مذاهب اسلامی چیست؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که، حدود ومبنای مالکیت فکری و معنوی در فقه امامیه و مذاهب اسلامی و مطابق با قاعده سلطنت هرگونه اثر مملموس و غیر ملموس است که حاصل ذهن و تفکر خلاق شخص باشد و از طرفی حدود استفاده از مالکیت فکری و معنوی اشخاص در فقه امامیه و مذاهب اسلامی بر اساس قاعده لاضرر،حفظ مالکیت اثر و ماذون بودن از سوی مالک جهت بهره برداری از آن است و نیز موانع استفاده از مالکیت فکری و معنوی اشخاص در فقه امامیه مبتنی قاعده سلطنت و حرمت استفاده فضولی از آن و در فقه مذاهب اسلامی مشروع بودن استفاده از آثار فکری و معنوی بر اساس دلیل نقلی ممنوعیت ارتزاق از نشر علم وفق روایات وارده است.
واژه های کلیدی: حق مالکیت،آ ار فکری،حقوق معنوی،قواعد فقه