سلب مالکیت خصوصی در قلمرو طرح های شهرداری؛ بایسته ها، چالش ها و پیامدها

توضیح

حق بر مالکیت یکی از حقوق بنیادین شهروندان جامعه جهانی است که آشکارا در منشور بین المللی حقوق بشر بازتاب یافته است. این نوشتار که با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از رویکرد پژوهش های میان-رشته ای نگاشته شده درصدد است تا سلب مالکیت را در هنگام پیاده سازی طرح های عمرانی شهرداری بررسی کند. مالکیت رابطه ای انحصاری میان مالک و ملک اوست که به وی اجازه استفاده نامحدود و انحصاری را می دهد. سلب مالکیت عملی خلاف قاعده است که مبانی فقهی و غیرفقهی گوناگونی برای آن بیان شده است. این راهبرد در نظام حقوقی ایران و بسیاری از کشورهای جهان وجود دارد و در این راه می توان به قواعدی چون برتری حقوق عمومی بر حقوق خصوصی، ولایت حاکم و لاضرر استناد کرد. سلب مالکیت خصوصی برای اجرای طرح های عمرانی شهرداری بایسته های شکلی و ماهوی ویژه ای دارد. جبران خسارت مالک خصوصی پیشین به صورت تأمین توافقی یا غیرتوافقی انجام می شود. افزون بر این چالش هایی همانند رخداد زیان های فردی و گروهی و نیز موقتی بودن مصلحت سلب مالکیت نیز در برابر آن وجود دارد. قاعده گذاری در سلب مالکیت خصوصی در طرح های عمرانی شهرداری و نیز پیامدهای گوناگون آن راهکاری مهم برای مدیریت چالش های فراروی آن است. به زمامداری، پاسداشت حقوق شهروندی و حقوق بشر و نیز نهادینگی مفهوم مالکیت نیز در شمار مهم‌ترین پیامدهای سلب مالکیت خصوصی بر پایه مقررات است.
واژه های کلیدی: سلب مالکیت، مالکیت خصوصی، نظام حقوقی، رسیدگی های قضایی و شبه قضایی، اعتراض، جبران خسارت.