سیاست خارجی اسلام در زمینه اقتصادی از دیدگاه فقه امامیه (فایل منبع موجود نیست)

توضیح

فقه روابط بین الملل مجموعه ای از قواعد فقهی است که بر روابط بین الملل یک کشور اسلامی حاکم است. نکته ای که باید مورد توجه قرار گیرد آن است که این اصطلاح با اصطلاح «حقوق بین الملل اسلامی» یکسان است اما زاویه دید نسبت به هر یک از این دو اصطلاح متفاوت است در روابط بین الملل اسلامی، نظر اسلام درباره واقعیات جهان خارج مطرح می گردد اما در حقوق بین الملل اسلامی، با توجه به حقوق مدون در جهان معاصر نظریه اسلام مورد بررسی قرار می گیرد و این حقوق از نظر اسلام ارزیابی می شود لذا، برای بیان مبحث روابط بین المل از منظر فقه سیاسی به اصلی ترین منبع مسلمانان یعنی قرآن مجید استناد کرده ایم . علاوه بر آن در تکمیل مباحث از سنت ائمه (ع) و تاریخ اسلام نیز بهره جسته ایم . بدیهی است که قرآن کریم در زمینه مسائل سیاسی، در حد کلیات و چارچوپ های کلان سیاست خارجی کرده است، این کلیات را اصول سیاست خارجی نامیدم و تحت چهار عنوان «اصل نفی سبیل» «؛» «دعوت یا جهاد» «اصل عزت دینی» و «اصل معاهدات بین المللی» درباره آنها به بحث پرداختیم. لازم به ذکر است که این اصول، چارچوب کلان سیاستگذاری خارجی دولت اسلامی را سامان می دهند و دولت اسلامی نمی تواند درس سیاست خویش آنها را ندیده انگارد. پیمان های سیاسی خارجی در فقه سیاسی مطالعه و بررسی اصول سیاست خارجی اسلام از دیدگاه قرآن کریم بر مفروضات چندی استوار است که بدون توجه به آنها بحث از سیاست خارجی اسلامی ناتمام به نظر می رسد مهم ترین این مفروضات را در محورهای زیر می توان تلخیص کرد: طرح اول سیاست خارجی اسلام از منظر قرآن مستلزم آن است که رابطه دین و سیاست مفروض انگاشته شود. سیاست خارجی یکی از بخش های اساسی سیاست در معنای کلان آن است بنابراین اگر دین در مسائل سیاسی اندیشه نموده طبیعتاً در مسائل سیاست خارجی نیز اندیشده است. سیاست خارجی مجموعه ای از مسائل سیاسی مرتبط به حوزه خارجی است و از دو بخش نسبتاً ثابت و متغیر برخوردار می باشد قسمت ثابت آن، چارچوب کلی سیاست گذاری خارجی است که خط مشی ها و استراتژی های سیاست خارجی در درون آن تنظیم می گردد، این بخش عمدتاً مبتنی بر آموزه های نظری و نظام ارزشی و ایدئولوژی حاکم است عناصر متغیر سیاست خارجی ناظر به خط مشی هایی است که متناسب با اوضاع و شرایط تنظیم و تدوین می گردند. به طور کلی اسلام دو بخش ثابت و متغیر دارد: ثابت آن ناظر به اصول و مبانی کلی رفتار دینداران است و در طول زمان بقاء و ماندگاری دارد اما جنبه متغیر آن از عرف و ضرورت های زمانه تاثیر می گیرد . بخش متغیر سیاست خارجی به این جنبه بر می گردد، چرا که در شرایط و مقتضیات زمانه تغییر مشی می دهد بنابراین اندیشه دینی در مورد مسائل سیاسی و مدیریت اجتماعی در حیطه طرح کلیات و اصول محدود می گردد. مسائل روابط بین الملل و سیاست خارجی به شکل امروزی و در قالب یک سیستم اکادمیک و منسجم محصول قرون اخیر به خصوص دوره پس از جنگ جهانی دوم است اما برخی مسائل آن، نظیر مراودات خارجی و مسائل جنگ و صلح به قدمت تاریخ بشر سابقه دارد. از مهم ترین مسائل روابط بین الملل را مطالعه دو پدیده جنگ و صلح بدانیم زیرا به گفته «هالستی» اگر یکی از مهم ترین مسائل روابط بین الملل را مطالعه دو پدیده جنگ و صلح بدانیم مطالعه مسائل بین الملل به دوره های قبل از میلاد باز می گردد و اثر تاریخی «توسیدید» در مورد جنگ های «پلوپنز» از قدیمی ترین متون این رشته محسوب می گردد. با توجه به نکات مذکور از اصول سیاست خارجی اسلام در قرآن یاد کرد این اصول ناظر به چارچوب کلی و کلان رفتار خارجی دولت اسلامی است و روابط خارجی مسلمانان با جوامع غیر اسلامی را تنظیم می کند قرآن کریم مشتمل بر مسائل اعتقادی و اجتماعی و سیاسی و از برخی آیات آن می توان اصول سیاست خارجی اسلام را استخراج کرد.
واژه های کلیدی: سیاست خارجی، سیاست اقتصادی، فقه امامیه، آیات و روایات.