بررسی ابعاد حقوقی ازدواج کودک صغیر و مصلحت در ازدواج ولایی کودک در حقوق ایران با رویکردی بر فقه

توضیح

مسئله کودک همسری و اذن ولی طفل صغیر از جمله مباحث بحث برانگیز در محافل فقهی و حقوقی است. نوشتار حاضر، عنصر مصلحت در تزویج ولایی کودکان را با روش توصیفی-تحلیلی، با مراجعه به منابع کتابخانه ای بررسی می نماید. اکثرفقهای مذاهب اسلامی قائل بر مشروط بودن مصلحت در اعمال ولی نسبت به مولی علیه هستند. چرا که حکم لزوم مصلحت دار بودن اعمال ولی نسبت به مولی علیه خود، حاکم بر حکم جواز همه تصرفات ولی در امور مولی علیه خود می باشد. بنابراین در صورت عدم رعایت مصلحت در تزویج ولایی کودک، دو دیدگاه وجود دارد؛ برخی قائل به وجود حق فسخ برای کودک در زمان اهلیت هستند و برخی قائل به بطلان ازدواج می باشند.که نظریه بطلان، از منظر این تحقیق صحیح تر است. از زمان تصویب ماده 1041قانون مدنی در سال 1313، سن قانونی نکاح و وضعیت ازدواج اطفال در حقوق ایران، فراز و نشیب بسیار داشته است. نزدیک کردن سن قانونی ازدواج به بلوغ طبیعی و فکری در سال 1313، منع ازدواج جوانان کمتر از 18 و 20 سال در قانون حمایت خانواده مصوب 1353، و تجویز ولی در تزویج صغیر ممیز و غیر ممیز در ماده 1041 اصلاحی مصوب 61 و 71 ، همگی حکایت از مواجهه قانونگذار با دو قدرت سنت ها و نیازها دارد. تصویب ماده 1041 اصلاحی 81 در مجمع تشخیص مصلحت نظام، پرسش هایی را در خصوص ابقاء یا نسخ نهاد ولایت در نکاح مطرح می کند. درطرح پیشنهادی ماده 1041 در سال1397 چنین بیان شده بود. نکته قابل توجه در اینجا آن است که در مقام عمل، ممنوعیت ازدواج کودکان راهکار مناسبی جهت حمایت از این قشر نمی باشد. علت این امر هم آن است که هنوز مصلحتهایی برای ازدواج ولایی کودکان نابالغ و علی الخصوص کودکان بالغ وجود دارد که نادیده گرفتن این مصلحتها نه تنها درمان دردی نیست بلکه خود باعث تشدید آسیبهای موجود در این زمینه میشود.این پایان نامه با بررسی دلایل دو جانبه ، تمایل مصلحت اندیشانه ی خود را به دیدگاه دوم نشان می دهد ؛ نظری که با اصول حقوقی و مصلحت خانواده سازگار است.به علاوه ضمانت اجرای شروط اذن ولی و اجازه ی دادگاه را روشن می‌کند.
واژه های کلیدی: صغیر، طفل صغیر، مصلحت، ولایت، نکاح.